មាតិកា
(Table of Contents)

សូមចុចលើស្ថានីយ៍ខាងក្រោមដើម្បីបើកទៅកាន់ទំព័រនោះ៖

Station 01 ការសាកសួរប្រវត្តិជំងឺ (History Taking) - ជំងឺរាក
Station 02 ការពិនិត្យរាងកាយ (Physical Exam) - ជំងឺរាក
Station 03 ការអង្កេតវិភាគ (Investigations) - ជំងឺរាក
Station 04 ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ (Diagnosis) - ជំងឺរាក
Station 05 គម្រោងព្យាបាល (Treatment Planning) - ជំងឺរាក
Station 06 ការអប់រំសុខភាព (Education) - ជំងឺរាក

ផ្នែកជំងឺកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០១-
ការសាកសួរប្រវត្តិជំងឺ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

PED Station 01- History Taking:Diarrhoea

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

ប្រធានបទៈប្រវត្តិនៃកុមារមានជំងឺរាក

ឈុតឆាកៈអ្នកជានិស្សិតអន្តេវាសិកនៅផ្នែកជំងឺកុមារ។ ម្ដាយបីទារិកាម្នាក់អាយុ១០ខែ ទម្ងន់ ០៧ គីឡូក្រាម មកមនី្ទរពេទ្យដោយសាររាក។

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

ក-សួរប្រវត្តិជំងឺក្នុងគោលបំណងធ្វើការកំណត់រករោគវិនិច្ឆ័យ
ខ-សង្ខេបនូវចំណុចគន្លឹះសំខាន់ៗដែលបានរកឃើញ
គ-សន្និដ្ឋានរោគវិនិច្ឆ័យដំបូង/រួម

រយៈពេល៖១៥នាទី

References
-Ellen F. Craig and Jeffry C. Gershel. Clinical Manual of Emergency Pediatrics.Cambridge, 5th ed. 2010.
- Clinical Skills OSCEs, fourth Edition, Neel Burton, 2011

ការណែនាំចំពោះតួសំដែងជាម្ដាយអ្នកជំងឺ

-អ្នកជាម្ដាយរបស់ទារិកាម្នាក់អាយុ១០ខែ បានយកកូនមកមន្ទីរពេទ្យដោយសារមានរាក។
បញ្ជាក់៖ អ្នកអាចផ្តល់ព័ត៌មានដល់បេក្ខជនចំពោះតែសំណួរដែលបេក្ខជនសួរតែប៉ុណ្ណោះ

បេក្ខជន	តួសម្តែងជាម្ដាយអ្នកជំងឺ
I- ការចាប់ផ្តើម
1 - ជម្រាបសួរប្រាប់ឈ្មោះនិងតួនាទី -សុំការអនុញ្ញាត	-ជម្រាបសួរ -ចាស
2 បញ្ជាក់អាយុអ្នកជំងឺ -មុខរបរនិងអាស័យដ្ឋានឪពុក-ម្ដាយ	-កូនអាយុ១០ខែ -លក់ដូរ នៅភ្នំពេញ
3 បញ្ជាក់ពីមូលហេតុដែលយកកូនមកមន្ទីរពេទ្យ	-រាក
II- ការសាកសួរប្រវត្តិជំងឺ
ក-ប្រវត្តិជំងឺបច្ចុប្បន្ន៖រាក
4 តើរាកញឹកញាប់ទេ? មួយថ្ងៃរាកប៉ុន្មានដង?	រាកពី៥ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃ
5 តើរាកប៉ុន្មានថ្ងៃហើយ?	រាករយៈពេល២ថ្ងៃហើយ
6 លាមកសុទ្ធតែទឹក ឬដកៗ? លាមកមានលាយ សំបោរឬលាយឈាមឬទេ?	-លាមកសុទ្ធតែទឹក -គ្មានលាយសំបោរឬឈាមទេ
7 ចាប់រាកខ្លាំងតែម្ដងឬដំបូងតិចៗសិន?	ចាប់រាកខ្លាំងតែម្ដង
8 រាកម្ដងៗច្រើនឬតិច?	រាកម្ដងៗច្រើន
9 ចាប់ពីរាកមកកាន់តែខ្លាំងឡើងឬថយចុះ?	-គ្មានទេ
10 -មុនរាកមានអោយញ៉ាំអ្វីប្លែកទេ? -តាំងពីរាកមក បានអោយថ្នាំអ្វីខ្លះ?	-គ្មានទេ -គ្មានទេ
ខ-រោគសញ្ញារួមផ្សំ
11 តើមានក្អួត/ចង្អោរឬទេ? បើមានក្អួតមួយថ្ងៃប៉ុន្មានដង? ក្អួតម្ដងៗក្អួតច្រើនឬ តិច? ក្អួតក្រោយបៅរួច ឬដេកសៀមហើយក្អួត?	-ក្អួតមួយថ្ងៃ១-២ដង -ក្អួតម្ដងៗតិច -ដេកសៀមហើយក្អួត
12 តើមានក្តៅខ្លួនឬទេ? ក្តៅ ខ្លាំងឬតិច?	-មានក្តៅខ្លួន -ក្តៅមធ្យម
13 តើមានហៀរសំបោរឬទេ? មានក្អកឬទេ?	មានក្អកហៀរសំបោរ
14 តើមានហើមពោះឬទេ?	មាន
15 តើមានអំបៅអំបែកត្រចៀកឬទេ?	គ្មានទេ

16 តើទារិកាបៅនិងផឹកទឹកបានឬទេ?	បៅនិងផឹកទឹកបាន
17 តើមាននោមឬទេ? នោមចុងក្រោយពីពេលណា?	-មាន -នោមចុងក្រោយ ២ម៉ោងមុនយកមកពេទ្យ
18 តើទារិកាមានលេងទេ? ឬដេកស្តិ ក? ឬយំច្រើន? -មានប្រកាច់ឬទេ?	-មិនលេង និងយំច្រើន -មិនមានប្រកាច់ទេ
គ-ប្រវត្តិជំងឺកន្លងមក
19 ពីមុនមកទារិកាធ្លាប់រាកឬទេ? បើមានញឹកញាប់ឬទេ?	ធ្លាប់រាកម្តងកាល
20 ធ្លាប់មានជំងឺអ្វីផ្សេងទៀតទេ? ឬធ្លាប់មានដេកពេទ្យទេ? (បើមានឈឺអ្វី?)	គ្មានទេ
ឃ-ប្រវត្តិប្រើប្រាស់ឱសថកន្លងមក
21 តើមុននឹងរាក មានប្រើឱសថអ្វីទេ? (បើមានតើ ឱសថណាមួយ?)	គ្មានទេ
22 តើធ្លាប់មានប្រតិកម្មជាមួយនិងឱសថណាមួយ ឬទេ? ប្រតិកម្មជាមួយចំណី អាហារ?	គ្មានទេ
ង-ប្រវត្តិគ្រួសារនិងសង្គម (កត្តាគ្រោះថ្នាក់)
23 នៅផ្ទះតើមានអ្នកណារាកឬទេ?	គ្មានទេ
24 តើការប្រើប្រាស់ទឹកយ៉ាងដូចម្តេច?	ទឹកស្ងោរ
ច-ប្រវត្តិមុនកើតពេលកើតនិងក្រោយកើត
25 តាំងពីកើតមកតើបៅដោះម្ដាយឬបៅទឹកដោះគោ?	-បៅទឹកដោះម្ដាយ
26 តើមានឲ្យញ៉ាំបបរឬទេ? ឲ្យញ៉ាំពីអាយុប៉ុន្មាន? បបរមានអ្វីខ្លះ?	-ញ៉ាំបបរគ្រឿង ពេលអាយុ៦ខែ -បបរ សាច់ ត្រី ស៊ុត និង បន្លែ
26 តើបានទទួល វ៉ាក់សាំងគ្រប់ឬទេ?	បាន ចាក់វ៉ាក់សាំងគ្រប់ហើយ

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

PED ស្ថានីយទី 01	ការសាកសួរពីប្រវត្តិ
ប្រធានបទ	ជំងឺរាកស្រួចស្រាល
ថ្ងៃខែឆ្នាំនិងពេលវេលាប្រឡង	ថ្ងៃ....... ខែ....... ឆ្នាំ ២០១៣ ម៉ោង៖........ ព្រឹក/ល្ងាច
បេក្ខជន	ឈ្មោះ........................ ភេទ........... អាយុ........... លេខសម្គាល់ ........................ លេខសម្ងាត់ ........................
មេប្រយោគ	ឈ្មោះ........................ ហត្ថលេខា...........

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគៈ

ការវាយតម្លៃ	0	1	2
I- ការចាប់ផ្តើម
1 - ជម្រាបសួរប្រាប់ឈ្មោះនិងតួនាទី - ពន្យល់អំពីអ្វីដែលបេក្ខជនត្រូវធ្វើនិងបញ្ជាក់មូលហេតុ -សុំការអនុញ្ញាត (Obtain consent)
2 បញ្ជាក់អាយុអ្នកជំងឺមុខរបរនិងអាស័យដ្ឋានឪពុក-ម្តាយ
3 បញ្ជាក់ពីមូលហេតុដែលយកកូនមកមន្ទីរពេទ្យConfirm presenting Complaint
II- ការសាកសួរប្រវត្តិជំងឺ
ក-ប្រវត្តិជំងឺបច្ចុប្បន្ន៖រាក
4 តើរាកញឹកញាប់ទេ? មួយថ្ងៃរាកប៉ុន្មានដង?
5 តើរាកប៉ុន្មានថ្ងៃហើយ?
6 លាមកសុទ្ធតែទឹក ឬផុកៗ? លាមកមានលាយ សំបោរឬលាយឈាមឬទេ?
7 ចាប់រាកខ្លាំងតែម្តងឬដំបូងតិចៗសិន?
8 រាកម្តងៗច្រើនឬតិច?
9 ចាប់ពីរាកមកកាន់តែខ្លាំងឡើងឬថយចុះ?
10 -មុនរាកមានអោយញ៉ាំអ្វីប្លែកទេ? -តាំងពីរាកមក បានអោយថ្នាំអ្វីខ្លះ?

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
ខ-រោគសញ្ញារួមផ្សំ
11 តើមានក្អួតចង្អោរឬទេ? បើមានក្អួតមួយថ្ងៃប៉ុន្មានដង? ក្អួតម្តងៗកន្ទួតច្រើនឬ តិច? ក្អួតក្រោយបៅរួច ឬដេកស្ងៀមហើយក្អួត?
12 តើមានក្តៅខ្លួនឬទេ? ក្តៅខ្លាំងឬតិច? Fever/ Chills?
13 តើមានហៀរសំបោរឬទេ? មានក្អកឬទេ? Runny nose?
14 តើមានហើមពោះឬទេ? Abdominal distension?
15 តើមានអំបៅអំបែកត្រចៀកឬទេ? Ear discharge?
16 តើទារិកាញាំនិងផឹកបានឬទេ?
17 តើមាននោមឬទេ? នោមចុងក្រោយពីពេលណា? Urine output?
18.តើទារិកាមានលេងទេ? ឬដេកស្ទិក? ឬយំច្រើន?មានប្រកាច់ឬទេ?
គ-ប្រវត្តិជម្ងឺកន្លងមក Past Medical History
19 ពីមុនមកទារិកាធ្លាប់រាកឬទេ? បើមានញឹកញាប់ឬទេ?
20.ធ្លាប់មានជំងឺអ្វីផ្សេងទៀតទេ? ឬធ្លាប់មានគេងពេទ្យទេ? (បើមានឈឺអ្វី?)
ឃ-ប្រវត្តិប្រើប្រាស់ឱសថកន្លងមក Drug and Allergy History
21 តើមុននឹងរាកមានប្រើឱសថអ្វីទេ? បើមាន តើ ឱសថអ្វីខ្លះ៖?
22 តើធ្លាប់មានប្រតិកម្មជាមួយនិងឱសថណាមួយ ឬទេ? ជាមួយចំណីអាហារ?
ង-ប្រវត្តិគ្រួសារនិងសង្គម (កត្តាគ្រោះថ្នាក់)
23.នៅផ្ទះតើមានអ្នកណារាកឬទេ?
24.តើការប្រើប្រាស់ទឹកយ៉ាងដូចម្តេច?
ច-ប្រវត្តិមុនកើតពេលកើតនិងក្រោយកើត
25 តាំងពីកើតមកតើបៅដោះម្តាយឬបៅទឹកដោះគោ?
26 តើមានឲ្យញ៉ាំបបរឬទេ? ឲ្យញ៉ាំពីអាយុប៉ុន្មាន? បបរមានអ្វីខ្លះ?
26.តើបានទទួលវ៉ាក់សាំងគ្រប់ឬទេ?
III-ការបញ្ចប់
28.សង្ខេបការសាកសួរពីជំងឺដែលបានធ្វើហើយប្រាប់ទៅម្តាយដើម្បីសុំការពិនិត្យរាងកាយៈ -កូនមីងអាយុ១០ខែទម្ងន់០៧គីឡូក្រាម -រោគពី៥ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃលាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន -រាករយៈពេល២ថ្ងៃហើយ -មានក្តៅខ្លួនក្អកហៀរសំបោរនិងក្អួត -បៅទឹកដោះម្តាយ និងញ៉ាំបបរគ្រឿង

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
29.ការសន្និដ្ឋានរោគវិនិច្ឆ័យដំបូង ក-អាចរាកដោយសារពួកវីរុសច្រើនជាង (ព្រោះមានក្តៅខ្លួនក្អកនិងហៀរសំបោរ) ខ-មិនមែនរាកដោយសារអាហារទេនិង គ-មិនមែន រាកមូលសំបោរឬឈាម/ Dysenteriesទេ
30 -ពន្យល់ម្តាយពីតម្រូវការពិនិត្យរាងកាយទារិកានេះបន្ថែមទៀតដើម្បីរករោគវិនិច្ឆ័ យ។ -អរគុណម្តាយអ្នកជំងឺ
IV- ការវាយតម្លៃជារួម
31 -និយាយមិនញាប់ពេក ភាសាសាមញ្ញនិង សាកសួរតាមលំដាប់ -ធ្វើការសាកសួរដោយមើលទឹកមុខអ្នកជំងឺ(ថាតើគាត់យល់សំណួរឬទេ)
ពិន្ទុសរុប(NEC)

ផ្នែកជំងឺកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០២៖
ការពិនិត្យទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

PED Station 02/Physical Exam: Acute Diarrhoea

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

ប្រធានបទ៖ ការពិនិត្យទារិកា ដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

គោលបំណង៖ វាយតម្លៃសមត្ថភាពក្នុងការពិនិត្យទរករករោគវិនិច្ឆ័យ

ឈុតឆាក៖
អ្នកជានិស្សិតអន្តេវាសិកនៅផ្នែកជំងឺកុមារ។ ម្តាយបីទារិកាម្នាក់អាយុ១០ខែដែលមានជំងឺរាក មក មន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីសុំការពិនិត្យព្យាបាល។ ប្រវត្តិជំងឺ៖
-ទារិកាអាយុ១០ខែ ទម្ងន់០៧គីឡូក្រាម
-មានរាកពី៥ ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃ
-លាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន
-រោគរយៈពេល២ថ្ងៃហើយ
- មានក្អួត
-មានក្តៅខ្លួន
-មានក្អក និង ហៀរសំបោរ
-បៅទឹកដោះម្តាយ
- ញ៉ាំបបរគ្រឿង(សាច់ ត្រី ស៊ុត បន្លែ និងប្រេងរុក្ខជាតិ/ខ្លាញ់)
សញ្ញាជីវិយ៖ សីតុណ្ហភាព 37.5° C, ជីពចរៈ: 100/min
- ចង្វាក់ដង្ហើម: 30/min

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

ក.ពិនិត្យទារិកា ក្នុងគោលបំណងកំណត់រោគវិនិច្ឆ័យ ដោយត្រូវពណ៌នាចាប់ពីពេលផ្តើមធ្វើការពិនិ ត្យរហូតដល់ចុងបញ្ចប់ ដោយ-ពណ៌នាពីអ្វីដែលអ្នកធ្វើ ហើយបញ្ជាក់ថាធ្វើដើម្បីអ្វី?
ខ.ពេលបញ្ចប់ការពិនិត្យ មេប្រយោគនឹងផ្តល់អោយបេក្ខជន នូវក្រដាស១សន្លឹកដែលក្នុងនោះមាន រៀបរាប់ពី ចំណុចសំខាន់ៗដែលបានរកឃើញ ក្នុងពេលពិនិត្យអ្នកជំងឺ។ ផ្អែកលើពត័មាន ដែលផ្ត ល់អោយដោយមេប្រយោគបេក្ខជនត្រូវ៖
- -លើកឡើងនូវរោគវិនិច្ឆ័យ និងមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែលបំផុត
- -លើកឡើងនូវមូលហេតុប្រហាក់ប្រហែលដែលត្រូវញែកចេញ

ព្រមទាំងជម្រាបអ្នកជំងឺពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើបន្តដើម្បីបញ្ជាក់រោគវិនិច្ឆ័យដែលបានលើកឡើង។

រយៈពេល ១៥ នាទី

សម្ភារៈធនធានដែលផ្តល់៖
-អាល់កុលលាងដៃ -សំភារៈសម្រាប់ពិនិត្យបំពង់ក និងត្រចៀកទរក
-ម៉ានីកាំង(Mannequin) - ប័ណ្ណលឿង

References
World Health Organization 2005. The Treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. -- 4th rev.
(http://www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/9241593180/en/index.html)

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

PED ស្ថានីយទី 02	ការពិនិត្យរាងកាយ
ប្រធានបទ	ជំងឺរាកស្រួចស្រាល
ថ្ងៃខែឆ្នាំនិងពេលវេលាប្រឡង	ថ្ងៃ........ ខែ........ ឆ្នាំ ២០១៣ ម៉ោង៖........ ព្រឹក/ល្ងាច
បេក្ខជន	ឈ្មោះ........................ ភេទ........... អាយុ........... លេខសម្គាល់ ........................ លេខសម្ងាត់ ........................
មេប្រយោគ	ឈ្មោះ........................ ហត្ថលេខា...........

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគៈ

ការវាយតម្លៃ	0	1	2
I-ការចាប់ផ្តើម
01 -លាងដៃដោយប្រើអាល់កុល មុនពេលចាប់ផ្តើមពិនិត្យ -ពណ៌នោះ ការលាងដៃដោយអាល់កុល ដើម្បីបង្ការការឆ្លងរោគ
02 - ជំរាបសួរ និងណែនាំខ្លួន (ចំពោះម្តាយ) - ពន្យល់អំពីការពិនិត្យរាងកាយទារិកា ដើម្បីរកមូលហេតុរាក - សុំការយល់ព្រមពីម្តាយដើម្បីពិនិត្យទារិកាា
03 បញ្ជាក់អំពីឈ្មោះ អាយុ និងអាស័យដ្ឋានទារិកា
04 ដាក់ឲ្យទារិកា ដេកផ្ងារ និងដោះអាវ ដើម្បីងាយក្នុងការពិនិត្យ
II- ការពិនិត្យ
ក-ការរកនូវសញ្ញានៃកង្វះជាតិទឹក (Check for signs and symptoms of dehydration)
05 ទូទៅ (General condition) -ទារិកា ក្លៀវក្លា (alert)/ យំច្រើន (irritable)/ ដេកសន្លឹម ឬសន្លប់ (lethargic or unconscious)
06 ពិនិត្យភ្នែកៈ (Eye)

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
-ភ្នែកធម្មតា (normal) / ខូង (sunken)
07 រកមើលការស្រេកទឹក (Thirst) (ពេលបញ្ចុកទឹកឬអូរ៉ាលីត): -ផឹកធម្មតា Drinks normally, not thirsty:/ ស្រេកខ្លាំង Thirsty, drinks eagerly;/ ផឹកបានតិចៗ ឬមិនអាចផឹកបាន (Drinks poorly, or not able to drink)
08 ការចបិចស្បែកពោះ ផ្នត់ស្បែកពោះរលាវិញៈ -រហ័ស Goes back quickly; / យឺត Goes back slowly; / យឺត ណាស់/Goes back very slowly (ច្រើនជាង 2 វិនាទី)
ខ-ការរកនូវសញ្ញានៃជំងឺរួមផ្សំ Check for signs of other important problems.
09 រកមើលថាតើទារិកាមានកង្វះអាហារូបត្ថម្ភឬទេ? -មើលពីការហើមប្រអប់ជើងទាំងសងខាង ឬអត់? -មើលប័ណ្ណលឿងៈ បន្ទាត់នៃការលូតលាស់ -ប្រៀបធៀបទម្ងន់ជាមួយនឹងកម្ពស់
10 វាស់សីតុណ្ហភាព រាប់ចង្វាក់ដង្ហើម និងយកជីពចរ
11 ពិនិត្យរកមើលការរលាកត្រចៀក និងបំពង់ក
12 ពិនិត្យរកមើលបង្ហើយ៖ ធម្មតា ផត ឬប៉ោង
III- ការបញ្ចប់ការពិនិត្យ
សង្ខេបនូវចំណុចសំខាន់ៗដែលបានរកឃើញ (ផ្តល់អោយដោយមេប្រយោគ) -ទារិកាមួរម៉ៅយំច្រើន -ភ្នែកខ្នងនិង បង្ហើយផតបន្តិច -ស្រេកទឹកខ្លាំង -ឡិចស្បែកពោះ ផ្នត់ស្បែកពោះ រលាទៅវិញយឺត -ពុំមានសញ្ញានៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬរលាកត្រចៀក បំពង់កទេ
13 លើកឡើងនូវរោគវិនិច្ឆ័យ និងមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែលបំផុត៖ ជំងឺរាកស្រួចស្រាល់ ដោយមានការបាត់បង់ជាតិទឹកមធ្យម ដែល បណ្តាលមក ពីការបង្កររោគក្នុងពោះវៀនដោយវីរុស
14 លើកឡើងនូវមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែល ដែលត្រូវញែកចេញ៖ ជំងឺរាកស្រួចស្រាល់ ដោយមានការបាត់បង់ជាតិទឹកមធ្យម ដែល បណ្តាលមក ពី៖ \| -(ក)ការបង្ករោគក្នុងពោះវៀនដោយពួកបាក់តេរី ឬ ប៉ារាស៊ីត និង -(ខ)ជំងឺឆ្លងផ្សេងទៀតដែលមិនមែនជាការបង្ករោគក្នុងពោះវៀន (serious non-intestinal infection) ដូចជារលាកស្រោមខួរ (meningitis) និងរលាកសួត (pneumonia)។

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
15 -ជំរាបអ្នកជំងឺអំពីតំរូវការសម្រាប់ធ្វើការអង្កេតវិភាគបន្ថែមទៀតដើម្បីបញ្ជាក់ រោគវិនិច្ឆ័យ។
16 -គ្របដណ្តប់ទារិកា និង អរគុណម្តាយ -លាងដៃក្រោយពេលពិនិត្យអ្នកជំងឺ
IV- ការវាយតម្លៃជារួម GLOBAL RATING
17 -ធ្វើការពិនិត្យ តាមលំដាប់លំដោយ ត្រឹមត្រូវ និងស្ទាត់ អាកប្បកិរិយា និងសំលៀកបំពាក់សមរម្យជាគ្រូពេទ្យ
ពិន្ទុសរុប (NEC)

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៍ទី០៣-
ការអង្កេតវិភាគ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

Pediatric Station 03/Investigations: Acute Diarrhoea

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

ប្រធានបទៈការអង្កេតវិភាគទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

គោលបំណង៖ វាយតម្លៃសមត្ថភាពក្នុងការអង្កេតវិភាគទារិការកមូលហេតុជំងឺ

ឈុតឆាកៈ
អ្នកជានិស្សិតអន្តេវាសិកនៅផ្នែកជំងឺកុមារ។ អ្នកត្រូវពិនិត្យអ្នកទារិកាម្នាក់ដែលម្ដាយនាំមកមន្ទីរពេទ្យដោយមានជំងឺរាក។អ្នកបានសួរពីប្រវត្តិជំងឺនិងបានពិនិត្យអ្នកជំងឺរួចហើយ។ឥឡូវនេះអ្នកត្រូវជ្រើសរើសនូវការអង្កេតវិភាគមួយចំនួន ដើម្បីបញ្ជាក់រោគវិនិច្ឆ័យ។

ប្រវត្តិជំងឺ៖
-ទារិកាអាយុ១០ខែទម្ងន់០៧គីឡូក្រាម
-មានរាគពី៥ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃ -លាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន
-រាគរយៈេពល២ថ្ងៃហើយ - មានក្អួត
- មានក្តៅខ្លួន -មានក្អកនិង ហៀរសំបោរ
- នៅទឹកដោះម្ដាយ - ញ៉ាំបបរគ្រឿង(សាច់ ត្រីស៊ុត បន្លែនិងប្រេងរុក្ខជាតិ/ខ្លាញ់)

ចំណុចសំខាន់ៗដែលបានរកឃើញក្នុងពេល ពិនិត្យ
-ទារិកាមួរម៉ៅ/យំច្រើន
-ភ្នែកខូង និងបង្ហើយផតបន្តិច
-ស្រេកទឹកខ្លាំង
-ចបិចស្បែកពោះ ផ្នត់ស្បែកពោះរលាយឺត
-ពុំមានសញ្ញានៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬរលាកត្រចៀក បំពង់កទេ

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើៈ

ក-លើកឡើងនូវរោគវិនិច្ឆ័យនិងមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែលបំផុត ព្រមទាំងមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែលដែលត្រូវញែកចេញ
ខ- លើកនូវការអង្កេតវិភាគ (Diagnostic Investigations) ជាអាទិភាពដើម្បីកំណត់រោគវិនិច្ឆ័យដោយត្រូវបញ្ជាក់ថា ការអង្កេតវិភាគនីមួយៗនោះដើម្បីរកអ្វីនិងអាចបានលទ្ធផលដូចម្តេច

គ-ឆ្លើយសំណួររបស់មេប្រយោគ។

រយៈពេល៖ ១៥នាទី

References
1. World Health Organization 2005. The Treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. -- 4th rev.
(http://www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/9241593180/en/index.html)

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

PED ស្ថានីយទី 03	ការអង្កេតស្រាវជ្រាវ
ប្រធានបទ	ជំងឺរាកស្រួចស្រាល
ថ្ងៃខែឆ្នាំនិងពេលវេលាប្រឡង	ថ្ងៃ........ ខែ........ ឆ្នាំ ២០១៣ ម៉ោង៖........ ព្រឹក/ល្ងាច
បេក្ខជន	ឈ្មោះ........................ ភេទ........... អាយុ........... លេខសម្គាល់ ........................ លេខសម្ងាត់ ........................
មេប្រយោគ	ឈ្មោះ........................ ហត្ថលេខា...........

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

ការវាយតម្លៃ	0	1	2
I-មូលហេតុដែលបណ្តាលអោយរាក
01 លើកឡើងនូវរោគវិនិច្ឆ័យនិងមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែលបំផុត -រាកស្រួចស្រាល់ ដោយមានការបាត់បង់ជាតិទឹកជាមធ្យម (៥-១០%) -ដែលបណ្តាលមកពីការបង្ករោគក្នុងពោះវៀនដោយវីរុស។
02 រោគវិនិច្ឆ័យនិងមូលហេតុជំងឺប្រហាក់ប្រហែលដែលត្រូវញែកចេញ៖ -រាកស្រួចស្រាល់ ដោយមានការបាត់បង់ជាតិទឹកជាមធ្យម ៥-១០% ដែលប ណ្តាល មកពី៖ -(ក)ការបង្ករោគក្នុងពោះវៀនដោយពួកបាក់តេរី ឬ ប៉ារាស៊ីត និង -(ខ)ជំងឺឆ្លងផ្សេងទៀតដែលមិនមែនជាការបង្ករោគក្នុងពោះវៀន (serious non-intestinal infection) ដូចជារលាកស្រោមខួរ (meningitis) និងរលាកសួត (pneumonia)។
II-ការអង្កេតវិភាគ(ដើម្បីរកអ្វី និងអាចបានលទ្ធផលដូចម្តេច)
03 រាប់គ្រាប់ឈាម(Full Blood Count/Hemogramme):

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
-ដើម្បីទាត់ចោលមូលហេតុរាកដោយសារពួកបាក់តេរី និង ជំងឺឆ្លងផ្សេងទៀត ដូចជា រលាកស្រោមខួរ(meningitis) និងរលាកសួត (pneumonia)។
04 ធ្វើអ្វីយូណូក្រាម (lonogramme)៖ -ដើម្បីមើលពីវិបត្តិអេឡិចត្រលីទិក
05 ធ្វើការពិនិត្យលាមក (Examen direct des selles) -ដើម្បីរកបាក់តេរី និង ប៉ារាស៊ីត
III-សំណួររបស់មេប្រយោគ
06 សំណួរ០១៖ចូរបកស្រាយលទ្ធផលនៃការពិនិត្យឈាម (Hémogramme) (លទ្ធផលនៃការពិនិត្យឈាម០១សន្លឹក ដែលផ្តល់អោយដោយមេប្រយោគ)
07 សំណួរ០២៖ ចូរបកស្រាយលទ្ធផលនៃការធ្វើអឺយូណូក្រាម(lonogramme) ការធ្វើអីយូណូក្រាម០១សន្លឹក ដែលផ្តល់អោយដោយមេ ប្រយោគ)
08 សំណួរ០៣៖ហេតុអ្វីបានជាមិនធ្វើ Coproculture?br> -មិនបាច់ទេពីព្រោះទោះជាមានមេរោគអ្វីក៏មិនផ្លាស់ប្តូរការព្យាបាលដែរ
IV-ការវាយតម្លៃជារួម
09 -ធ្វើការពន្យល់ បានក្បោះក្បាយ និង ងាយយល់
ពិន្ទុសរុប (NEC)

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៍ទី០៤-
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

PED Station04/Diagnosis: Acute Diarrhoea

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

ប្រធានបទ៖ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យអ្នជំងឺដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

គោលបំណង៖ វាយតម្លៃសមត្ថភាពក្នុងការ ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ

ឈុតឆាកៈ
អ្នកជាគ្រូពេទ្យនៅមន្ទីរពេទ្យមួយ។ អ្នកត្រូវពិនិត្យព្យាបាល អ្នកជំងឺម្នាក់ដែលចូលមកមន្ទីរពេទ្យដោយមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល។ អ្នកបានសួរពីប្រវត្តិជំងឺ បានពិនិត្យអ្នកជំងឺ ព្រមទាំងបាន ស្នើសុំនូវការអង្កេតវិភាគមួយចំនួន ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យអោយបានជាក់លាក់ ហើយទទួលបាន លទ្ធផលដូចតទៅ៖

ប្រវត្តិជំងឺ៖
- ទារិកាអាយុ១០ខែទម្ងន់០៧គីឡូក្រាម
- មានរាគពី៥ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃ -លាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន
- រាគរយៈេពល២ថ្ងៃហើយ - មានក្អួត
- មានក្តៅខ្លួន -មានក្អកនិង ហៀរសំបោរ
- នៅទឹកដោះម្ដាយ - ញ៉ាំបបរគ្រឿង(សាច់ ត្រីស៊ុត បន្លែ និងប្រេងរុក្ខជាតិ/ខ្លាញ់

លទ្ធផលនៃការពិនិត្យអ្នកជំងឺ៖
សញ្ញាជីវិត៖សីតុណ្ហភាព 37.5°C-ជីពចរ: 100/min - ចង្វាក់ដង្ហើម: 30/min
-ទារិកាមួរម៉ៅ/យំច្រើន
- ភ្នែកខូងនិងបង្ហើយផតបន្តិច
-ស្រេកទឹកខ្លាំង
-ចបិចស្បែកពោះ ផ្នត់ស្បែកពោះរលាមកវិញ យឺតជាមធ្យម
-ពុំមានសញ្ញានៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬរលាកត្រចៀក បំពង់កទេ

លទ្ធផលនៃការអង្កេតវិភាគInvestigations៖
រាប់គ្រាប់ឈាម-Full Blood Count/Hemogramme៖

ដើម្បីទាត់ចោលមូលហេតុ-រាគដោយសារពួកបាក់តេរី និងជំងឺឆ្លងផ្សេងទៀតដូចជា រលាកស្រោមខួរ/meningitisនិង រលាកសួត/pneumonia។
ការពិនិត្យនិងបណ្ដុះលាមក /Stool Exam & Culture៖
-ដើម្បីអ្វីរក ?មេរោគក្នុងលាមក និង ថ្នាំអង់ទីប៊ីយូទីកណាខ្លះដែលមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់មេរោគ
បញ្ជាក់៖ ក្នុងករណីចាំបាច់ បេក្ខជនអាចសុំមេប្រយោគនូវ លទ្ធផលនៃការអង្កេតវិភាគស្រាវជ្រាវខ្លះបន្ថែមទៀតបាន (Other Investigations)។

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

ក- ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយផ្អែកលើ ប្រវត្តិជំងឺ លទ្ធផលនៃការពិនិត្យអ្នកជំងឺនិង ការអង្កេតវិភាគស្រាវជ្រាវដែលបានផ្តល់អោយខាងលើ។
ខ-ផ្តល់នូវការអះអាងចំពោះរោគវិនិច្ឆ័យដែលបានលើកឡើង។

រយៈពេល៖ ១៥ នាទី

References
1. World Health Organization 2005. The Treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. -- 4th rev.
(http://www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/9241593180/en/index.html)

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

PEDស្ថានីយទី04	ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
ប្រធានបទ	ជំងឺរាកស្រួចស្រាល
ថ្ងៃខែឆ្នាំនិងពេលវេលាប្រឡង	ថ្ងៃ........ ខែ........ ឆ្នាំ ២០១៣ ម៉ោង៖........ ព្រឹក/ល្ងាច
បេក្ខជន	ឈ្មោះ........................ ភេទ........... អាយុ........... លេខសម្គាល់ ........................ លេខសម្ងាត់ ........................
មេប្រយោគ	ឈ្មោះ........................ ហត្ថលេខា...........

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

ក-រោគវិនិច្ឆ័យ Diagnostic (08ពិន្ទុ)
ជំងឺ …………………………………………………………………….

ខ-ការអះអាងJustifications (12ពិន្ទុ)

១-ប្រវត្តិជំងឺ(History)
……………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………….

២-ការពិនិត្យអ្នកជំងឺ(Physical Examination)
……………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………….

៣-ការពិនិត្យឈាម (Blood Test)
……………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………….

៤-ការអង្កេតវិភាគផ្សេងទៀត(Other Investigations)
……………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………….

ពិន្ទុសរុប៖

ក-រោគវិនិច្ឆ័យ Diagnostic (08ពិន្ទុ)
ជំងឺរាកស្រួចស្រាល់ (៣ពិន្ទុ) ខ្សោះជាតិទឹកមធ្យម (៣ពិន្ទុ) បង្កឡើងដោយវីរុស (២ពិន្ទុ)

ខ-ការអះអាងJustifications (12ពិន្ទុ)

១-ប្រវត្តិជំងឺ(History)(៤ពិន្ទុ)
-ទារិកាអាយុ ១០ខែ ទម្ងន់៧គីឡូ (១/៥ពិន្ទុ) ក្អួត (១/២ពិន្ទុ)
-រាក៥ ទៅ៦ដង/ថ្ងៃ (១/៨ពិន្ទុ) ក្តៅខ្លួន (១/២ពិន្ទុ)
-លាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន (១/២ពិន្ទុ) ក្អក ហៀសំបោរ(១/២ពិន្ទុ)
-រាករយៈពេល២ថ្ងៃ (១/២ពិន្ទុ) បៅទឹកដោះម្តាយ (១/២ពិន្ទុ)
-ញាំ បបរគ្រឿង (សាច់ត្រី ស៊ុត បន្លែ និងប្រេងរុក្ខជាតិ) (១/៨ពិន្ទុ)

២-ការពិនិត្យអ្នកជំងឺ(Physical Examination)(៤ពិន្ទុ)
-សញ្ញាជីវិត៖ T: 37.5°C (១/២ពិន្ទុ) ទារិកាម៉ូម៉ៅ យំច្រើន (១/២ពិន្ទុ)
-ជីពចរ (១/២ពិន្ទុ) ភ្នែកខ្នង បង្ហើយផត (១/២ពិន្ទុ)
-ចង្វាក់ដង្ហើម (១/២ពិន្ទុ) ស្រែកទឹកខ្លាំង (១/២ពិន្ទុ)
-ផ្សិតស្បែកពោះរលាយឺតមធ្យម (១/២ពិន្ទុ)
-ពុំមានសញ្ញា កង្វះអាហាររូបត្ថម្ភ រឺ រលាកត្រចៀក (១/២ពិន្ទុ)

៣-ការពិនិត្យឈាម (Blood Test)(២ពិន្ទុ)
-មើល Full blood count ធម្មតា
-បោះចោលមូលហេតុ បាក់តេរី និងជំងឺឆ្លងផ្សែងៗ លោកស្រោមខួរ រលាកសួត

៤-ការអង្កេតវិភាគផ្សេងទៀត(Other Investigations)(២ពិន្ទុ)
-ពិនិត្យលាមក និង បណ្តុះលាមក
-anti-biogram

ពិន្ទុសរុប៖

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៏ទី០៥-
គម្រោងព្យាបាល៖ជំងឺរាកស្រួចស្រាល

PED Station 05/ Treatment Planning: Acute Diarrhea

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

ប្រធានបទ៖គម្រោងព្យាបាលជំងឺរាកស្រួចស្រាល

គោលបំណង៖វាយតម្លៃសមត្ថភាពក្នុងការលើកឡើងនូវគម្រោងព្យាបាលជំងឺ

ឈុតឆាក៖
អ្នកជានិស្សិតអន្តេវាសិកនៅផ្នែកជំងឺកុមារ។ អ្នកត្រូវពិនិត្យព្យាបាលទារិកាម្នាក់ដែលត្រូវបាននាំមកមន្ទីរពេទ្យដោយមានជំងឺរាក។

ប្រវត្តិជំងឺ៖
-ទារិការអាយុ១០ខែទម្ងន់០៧គីឡូក្រាម
-មានរាគពី៥ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃ -លាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន
-រាគរយៈេពល២ថ្ងៃហើយ - មានក្អួត
- មានក្តៅខ្លួន -មានក្អកនិង ហៀរសំបោរ
- នៅទឹកដោះម្ដាយ - ញ៉ាំបបរគ្រឿង(សាច់ ត្រីស៊ុត និងបន្លែ)

សញ្ញាជិវិតៈសីតុណ្ហភាព37.5°C-ជីពចរ: 100/min - ចង្វាក់ដង្ហើម: 30/min

ការពិនិត្យអ្នកជំងឺ (Physical Examination):
- ភ្នែកខូងនិង បង្ហើយផតបន្តិច
-ស្រេកទឹកខ្លាំង
-ចបិចស្បែកពោះ ផ្នត់ស្បែកពោះរលាមកវិញ យឺតជាមធ្យម
-ពុំមានសញ្ញានៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬរលាកត្រចៀក បំពង់កទេ

ការអង្កេតវិភាគ៖
-រាប់គ្រាប់ឈាម៖ ឃើញធម្មតា
-ការពិនិត្យនិងបណ្ដុះលាមក៖ ឃើញអវិជ្ជមាន
-Ionogramme៖ស្ថិតក្នុងកំរិតធម្មតា

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

ផ្អែកលើព័ត៌មានគី្លនីក លទ្ធផលនៃការអង្កេតវិភាគ និងរោគវិនិច្ឆ័យ ដែលផ្តល់អោយ ចូរអ្នក៖

(១) សង្ខេបបញ្ហា ដោយបញ្ជាក់លំអិតពី:
-ប្រភេទនិងកំរិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺមូលហេតុដែលនាំអោយឈឺ និង
-ព័ត៌មានស្តីពីអ្នកជំងឺ ដែលមានប្រយោជន៏សម្រាប់ការព្យាបាល។

(២) បង្ហាញជម្រើសព្យាបាលដែលអ្នកយល់ថាសមស្របជាងគេសម្រាប់អ្នកជំងឺខាងលើ និង ពន្យល់ហេតុផល។

(៣)ឆ្លើយសំណួរមេប្រយោគ។

រយៈពេល៖១៥នាទី

References
1. World Health Organization 2005. The Treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. -- 4th rev.
(http://www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/9241593180/en/index.html)

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

PEDស្ថានីយទី 05	គម្រោងព្យាបាល
ប្រធានបទ	ជំងឺរាកស្រួចស្រាល
ថ្ងៃខែឆ្នាំនិងពេលវេលាម៉ោងប្រឡង	ថ្ងៃ........ ខែ........ ឆ្នាំ ២០១៣ ម៉ោង៖........ ព្រឹក/ល្ងាច
បេក្ខជន	ឈ្មោះ........................ ភេទ........... អាយុ........... លេខសម្គាល់ ........................ លេខសម្ងាត់ ........................
មេប្រយោគ	ឈ្មោះ........................ ហត្ថលេខា...........

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

ការវាយតម្លៃ	0	1	2
I.ការសង្ខេបបញ្ហា
01 ពត័មានស្តីពីអ្នកជំងឺ៖ -ទារិកាអាយុ១០ខែទម្ងន់០៧គីឡូក្រាម -មានរាគពី៥ទៅ៦ដង/១ថ្ងៃលាមកសុទ្ធតែទឹកហើយច្រើន -រោគរយៈពេល២ថ្ងៃហើយ - មានក្អួតមានក្តៅខ្លួនក្អកនិង ហៀរសំបោរ -មាននោមតិចប៉ុន្មានម៉ោងមុនមកពេទ្យ - បៅដោះម្តាយ - ញ៉ាំបបរគ្រឿង (សាច់ ត្រី ស៊ុត និងបន្លែ) - ភ្នែកខ្នងនិង បង្ហើយផតបន្តិច-ស្រេកទឹកខ្លាំង-ឡិចស្បែកពោះ លាមកវិញយឺត ជាមធ្យម។ពុំមានសញ្ញានៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ ឬរលាកត្រចៀក បំពង់កទេ។

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
02 ប្រភេទនិងកំរិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺមូលហេតុដែលនាំអោយឈឺ៖ -ជំងឺរាកស្រួចស្រាល់ ដោយមានការខ្សោះជាតិទឹកកំរិតមធ្យម។ -ការបង្ករោគដោយវីរុស
II.គម្រោងព្យាបាល
03 ព្យាបាលដោយឱសថនិងការព្យាបាលជំនួយ
ក-ការព្យាបាលដោយឱសថ
04 គោលបំណង៖-បំពេញការបាត់បង់ជាតិទឹកនិងអេឡិចត្រូលីត (សូដ្យូម ប៉ូតាស្យូម និង ប៊ីការបូណាត)
05 ឈ្មោះ និង ទម្រង់ឱសថដែលណែនាំអោយប្រើប្រាស់៖ -ទឹកអូរ៉ាលីត (ORS solution / solution de SRO) ដែលជាកញ្ចប់ម្សៅសំរាប់ លាយទឹកអោយផឹក។
06 របៀបប្រើ កម្រិតប្រើ និងរយៈពេលប្រើប្រាស់ទឹកអូរ៉ាលីត (ORS)៖ ក្នុង៤ម៉ោងដំបូង៖ - របៀបប្រើ៖ អូរ៉ាលីតមួយកញ្ចប់លាយជាមួយទឹកស្អាតមួយលីត្រ - កម្រិតប្រើ៖ ប្រើប្រាស់ក្នុងបរិមាណ 75 ml/kg = 525 ml - អោយថែមលើសនេះបើទារកស្រេកនិងចង់ផឹកច្រើនទៀត
07 បន្ទាប់ពី៤ម៉ោងដំបូងវាយតម្លៃកម្រិតនៃកង្វះជាតិទឹករបស់ទារក ហើយ៖ -ត្រូវបញ្ចូលជាតិទឹកតាមសសៃ បើមានសញ្ញាកង្វះជាតិទឹកធ្ងន់ធ្ងរ។ -ត្រូវបន្តអោយទឹកអូរ៉ាលីត បើនៅមានសញ្ញាកង្វះជាតិទឹក ។
08 សំអាង/Justification/Evidence: -ការណែនាំថ្នាក់ជាតិ
09 គ្រោះថ្នាក់/ផលរំខានរបស់ឱសថ (Risks/Adverse Events): មិនមានផលរំខានអ្វីគួរអោយកត់សំគាល់ឡើយ
10 ចំណុចដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន៖ -បើមានក្អួតពេលបញ្ចុកអូរ៉ាលីត ត្រូវរង់ចាំ ១០ នាទី រួចទើបបន្តអោយ ដោយ បញ្ចុកយឺតជាងមុន។
11 សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ដែលត្រូវជួបរូសរាន់ទៅជួបគ្រូពេទ្យ៖ -រោគមិនបាត់ ឬ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងមុនឬមានឈាមក្នុងលាមក -ក្អួតមិនបាត់-មានគ្រុនក្តៅខ្លាំង ប្រកាច់ សន្លឹមសន្លប់ ដង្ហើមញាប់។

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
ខ-ការព្យាបាលជំនួយADJUVANT THERAPY
12 គ្រាប់ថ្នាំជាតិសង្កសី៖ -របៀបប្រើ លេបតាមមាត់ - កំរិតប្រើម្តង ១ គ្រាប់រៀងរាល់ថ្ងៃ - រយៈពេលប្រើ ១៨ ថ្ងៃ
13 បន្តការបំបៅដោះម្តាយ។
III. សំណួររបស់មេប្រយោគ
14 សំណួរទី១៖ បើរាកខ្សោះជាតិទឹកធ្ងន់ធ្ងរ (១០% ឬ ក្នុងតារាងC) ចំពោះទារកទម្ងន់ 7 Kg តើត្រូវព្យាបាលដូចម្តេចក្នុងរយៈពេល៤ម៉ោងដំបូង និង២០ម៉ោងបន្ទាប់? - ដាក់អោយដេកពេទ្យ - ព្យាបាលដោយការបញ្ចូលសេរ៉ូម Dextrose ½ Saline ឬ Lactate Ringer
15 វិធីព្យាបាលទី១៖ ក-ក្នុងរយៈពេល២-៤ ម៉ោងដំបូង ៖ ត្រូវបញ្ចូលសេរ៉ូមពាក់កណ្តាលនៃជាតិទឹក ដែលបាត់បង់ = 350 ml (ទារក 7 Kg បាត់ជាតិទឹកអស់ 700 ml) ដោយផ្តល់ 58 ដំណក់/នាទី (សម្រាប់ ២ម៉ោង) ឬ 29 ដំណក់/នាទី(សម្រាប់ ៤ម៉ោង) ខ- រយៈពេល២០-២២ម៉ោង បន្ទាប់ ៖ ត្រូវបញ្ចូលសេរ៉ូម ពាក់កណ្តាលនៃជាតិទឹក ដែលបាត់បង់ (350 ml) + តម្រូវការជាតិទឹកជាមូលដ្ឋាន (100 ml/kg) គឺ 350ml + 700ml = 1050 ml ដោយផ្តល់ 17-18 ដំណក់/នាទី (សម្រាប់ ២០ម៉ោង) ឬ 16 ដំណក់/នាទី(សម្រាប់ ២២ម៉ោង) ។ វិធីព្យាបាលទី២ (តាមរូបមន្តអង្គការសុខភាពពិភពលោក)៖ ក-១ម៉ោងដំបូង៖ 30 ml/Kg (30 ml x 7 Kg= 210 ml) ដោយផ្តល់ 70 ដំណក់/នាទី ខ- រយៈពេល៥ម៉ោងបន្ទាប់៖ 70 ml/Kg (70 ml x 7 Kg= 490 ml) ដោយផ្តល់ 32-33 ដំណក់/នាទី។ គ- វាយតម្លៃឡើងវិញរៀងរាល់ 1-2 ម៉ោង បើមិនធូរស្រាលត្រូវបង្កើនល្បឿនតំណក់ សេរ៉ូមអោយលឿនជាងមុន។ ឃ- ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ត្រូវអោយ ផឹកទឹកអូរ៉ាលីតប្រមាណ 5 ml/kg/ម៉ោង បើសិនជាទារកអាចផឹកបាន ។ ជាទូទៅក្រោយពី ៣ ទៅ ៤ម៉ោង។ ង/- ប្រាំមួយម៉ោងក្រោយវាយតម្លៃឡើងវិញតាមតារាង តើត្រូវអនុវត្តន៍តាមប្លង់ ព្យាបាល A, B, C ។

ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
16 សំណួរទី២៖ចូរពន្យល់ពីសកម្មភាពរបស់គ្រាប់ថ្នាំជាតិស័ង្កសី/Zinc ក្នុងការព្យាបាលជំងឺ ក-កាត់បន្ថយភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺរាក ខ- កាត់បន្ថយរយៈពេលនៃជំងឺរាក គ-កាត់បន្ថយ ការកើតមានជំងឺរាកលើកក្រោយៗទៀត ។
IV. ការវាយតម្លៃជារួម
17 -ពន្យល់បាន ក្បោះក្បាយ និង ងាយយល់ ។
ពិន្ទុសរុប (ដោយគណៈកម្មការប្រឡង)

ផ្នែករោគកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០៦-ការអប់រំសុខភាព៖
ជំងឺរាកស្រួចស្រាល

PED Station 06/ Education: Acute Diarrhea

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

ប្រធានបទ៖ ការអប់រំស្តីពីជំងឺរាកស្រួចស្រាល

គោលបំណង៖ វាយតម្លៃសមត្ថភាពក្នុងការអប់រំសុខភាព

ឈុតឆាក៖
អ្នកជាគ្រូពេទ្យព្យាបាលនៅផ្នែកជម្ងឺកុមារនៃមន្ទីរពេទ្យមួយ។ ទារក-កុមារ មូយចំនួន បានចូលមកសម្រាកព្យាបាលជំងឺនៅមន្ទីរពេទ្យដោយមានជំងឺរាកស្រួចស្រាលនិងបាត់បង់ជាតិទឹកធ្ងន់ធ្ងរ ហើយ ត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបន្ទាប់ពីបានព្យាបាលជាសះស្បើយ។

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

ចូរអ្នកធ្វើការពន្យល់ ក្រុមគ្រួសារអ្នកជំងឺ មុនចេញពីមន្ទីរពេទ្យអំពី៖

ក-ជំងឺ និង ការថែទាំព្យាបាលបន្តនៅផ្ទះ ព្រមទាំង
ខ- វិធានការដើម្បីជៀសវាងកុំអោយកើតជំងឺនេះសារជាថ្មី។

រយៈពេល៖ ១៥នាទី

References
1. World Health Organization 2005. The Treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. -- 4th rev.
(http://www.who.int/maternal_child_adolescent/documents/9241593180/en/index.html)

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

PED ស្ថានីយទី 06	ការអប់រំសុខភាព ក្រោយការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ
ប្រធានបទ	ជំងឺរាកស្រួចស្រាល
ថ្ងៃខែ និងពេលវេលាម៉ោងប្រឡង	ថ្ងៃ........ ខែ........ ឆ្នាំ ២០១៣ ម៉ោង៖........ ព្រឹក/ល្ងាច
បេក្ខជន	ឈ្មោះ........................ ភេទ........... អាយុ........... លេខសម្គាល់ ........................ លេខសម្ងាត់ ........................
មេប្រយោគ	ឈ្មោះ........................ ហត្ថលេខា...........

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

លរ	ការវាយតម្លៃ	0	1	2
I. ការចាប់ផ្តើម
01	ជម្រាបសួរ ប្រាប់ឈ្មោះ និងតួនាទី - ពន្យល់អំពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើ និងបញ្ជាក់មូលហេតុ។ -សុំការយល់ព្រម
02	-បញ្ជាក់អំពី មុខរបរ និងអាស័យដ្ឋានរបស់ក្រុមគ្រួសារអ្នកជំងឺ។
03	-សួរនាំពីមូលហេតុដែលនាំកូនមកសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ និង ការយល់ដឹងពីជំងឺនិងការបង្ការជំងឺ។
II. ការពន្យល់ណែនាំ
ក-អំពីជំងឺរាក
04	ពន្យល់ពីរោគសញ្ញា ឬអាការៈជំងឺ៖ -ជំងឺរាក គឺការបន្ទោរបង់ដែលមានលាមកលាយទឹក ឬសុទ្ធតែទឹកយ៉ាងតិច បី ដងក្នុង មួយថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា។
05	ពន្យល់ពីសណ្តានគ្លីនីកនៃជំងឺ៖ ជំងឺរាកមាន៤សណ្តានគ្លីនិក (4 clinical types of diarrhea)៖ ១-រាកសុទ្ធតែទឹក ស្រួចស្រាល់ (acute watery diarrhea)៖ រាករយៈពេលតិច ជាងពីរសប្តាហ៍។ -គ្រោះថ្នាក់សំខាន់ គឺការបាត់បង់ជាតិទឹក។

លរ	ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
06	២-រាកមានលាយឈាម ស្រួចស្រាល់ (acute bloody diarrhoea) ឬហៅថា រាគមួល (dysentery)។ -គ្រោះថ្នាក់សំខាន់ គឺការបង្ករោគក្នុងឈាម និង កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ។
07	៣-រាករ៉ាំរ៉ៃ (persistent diarrhoea)៖ គឺរាគចាប់ពី១៤ថ្ងៃឡើងទៅ។ -គ្រោះថ្នាក់ សំខាន់គឺ កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងការបង្ករោគក្រៅពោះវៀនធ្ងន់ធ្ង រ។
08	៤-រាកដោយសារជំងឺកង្វះអាហារូបត្ថម្ភធ្ងន់ធ្ងរ៖ គ្រោះថ្នាក់សំខាន់គឺជំងឺ បង្ករោគធ្ងន់ធ្ងរ ការបាត់បង់ជាតិទឹក កង្វះវីតាមីន និងសារធាតុរ៉ែ។
09	ពន្យល់ពី ផលវិបាក (Complications) នៃជំងឺ៖ -ការបាត់បង់ជាតិទឹកធ្ងន់ធ្ងរ អាចបណ្តាលអោយស្លាប់ បើមិនបានព្យាបាល - មានជំងឺរាកញឹកញាប់ ឬ រ៉ាំរ៉ៃ អាចបណ្ដាលអោយមានជំងឺកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ
10	ពន្យល់ពីការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ៖ -បំពេញការបាត់បង់ជាតិទឹកៈ ឲ្យផឹកទឹកអូរ៉ាលីត ឬបញ្ចូលសេរ៉ូម ផ្អែកទៅ តាមកម្រិតនៃការបាត់បង់ជាតិទឹក -បន្តការបំបៅដោះ ដើម្បីបង្ការកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ បើក្មេងនៅបៅ -ផ្តល់ជាតិ Zinc កំរិត១០-២០ mg/ថ្ងៃ រយៈពេលពី១០ ទៅ១៤ថ្ងៃ ដើម្បី៖ -កាត់បន្ថយភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺរាក -កាត់បន្ថយរយៈពេលនៃជំងឺរាក -កាត់បន្ថយ ការកើតមានជំងឺរាកលើកក្រោយៗទៀត ។ -ឱសថសម្លាប់មេរោគ (antibiotics) ប្រើចំពោះតែកុមារដែល រាកលាមកមាន លាយឈាម រាកសង្ស័យថាជាអាសន្នរោគ និងរាកដែលមិនមែនបណ្តាលម កពីការបង្ករោគក្នុងពោះវៀន (non-intestinal infection) ដូចជារលាកសួត និងរលាកក្រដាស់ត្រចៀក (Otite)។ -កុំប្រើឱសថទប់រាក ព្រោះវាអាចបណ្តាលអោយគាំងពោះវៀនលើកុមារតូចៗ
11	ពន្យល់ពីការថែទាំបន្តនៅផ្ទះ៖ -បន្តផ្តល់ឱសថជាតិ Zinc តាមវេជ្ជបញ្ជា -អោយកូនផឹកទឹកច្រើនជាងធម្មតាដើម្បីបង្ការការខ្សោះជាតិទឹក -ផ្តល់អាហារអោយបានគ្រប់គ្រាន់ និងមានសុវត្ថិភាព -បន្តបំបៅដោះកូន បើកូននៅបៅដោះ។

លរ	ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
	-អោយកូនផឹកទឹកច្រើនជាងធម្មតាដើម្បីបង្ការការខ្វោះជាតិទឹក -ផ្តល់អាហារអោយបានគ្រប់គ្រាន់ និងមានសុវត្ថិភាព -បន្តបំបៅដោះកូន បើកូននៅបៅដោះ។
12	ពន្យល់ពីសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ដែលត្រូវរួសរាន់ជួបគ្រូពេទ្យ៖ រាកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន -ក្អួតញឹកញាប់ -ស្រេកទឹកខ្លាំង -ហូបឬផឹកមិនបាន -ក្តៅខ្លួន -មានឈាមក្នុងលាមក -រាកមិនធូរស្រាលក្នុងរយៈពេល៣ថ្ងៃ
ខ-អំពីវិធានការបង្ការជំងឺ
13	ពន្យល់ពីមូលហេតុដែលនាំឱ្យមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល់ចំពោះទារក/កុមារ -ការបង្ករោគក្នុងពោះវៀនដោយ វីរុស បាក់តេរី ប៉ារ៉ាស៊ីត -ការបង្ករោគដោយជំងឺផ្សេងទៀតដូចជា ជំងឺរលាកសួត រលាកក្រដាស ត្រចៀក
14	ពន្យល់ពីកត្តាគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចបង្កឲ្យកើតជំងឺរាក៖ -កង្វះទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ -កង្វះបង្គន់អនាម័យ -កង្វះអនាម័យខ្លួនប្រាណ ដូចជាមិនលាងដៃក្រោយបន្ទោរបង់លាមក និងមុនពេលរៀបចំម្ហូបអាហារ -កង្វះអាហារូបត្ថម្ភ -ការបំបៅកូនដោយទឹកដោះគោ
គ-ពន្យល់ពីការបង្ការកុំឱ្យកើតជំងឺជាថ្មីម្តងទៀត៖
15	ប្រើប្រាស់ទឹកស្អាតសម្រាប់ផឹកនិងធ្វើម្ហូបអាហារ។
16	-ត្រូវលាងដៃបន្ទាប់ពីបត់ជើង បន្ទាប់ពីលាងគូថឲ្យក្មេងរួច បន្ទាប់ពីចោល លាមកក្មេង មុនពេលរៀបចំអាហារ និងមុនពេលបរិភោគអាហារ
17	-មិនបរិភោគអាហារឆៅ លើកលែងតែបន្លែ ឬផ្លែឈើដែលមិនខូច និង ដែលបានចិតសំបកហើយបរិភោគភ្លាមៗ -បរិភោគអាហារដែលបានចំអិនល្អ -លាង និងជូតឲ្យស្ងួតរាល់សម្ភារៈផ្ទះបាយដែលបានប្រើរួច -ការពារម្ហូបអាហារកុំឲ្យរុយរោម

លរ	ការវាយតម្លៃ (ត)	0	1	2
	-បរិភោគអាហារដែលបានចំអិនល្អ -លាង និងជូតឲ្យស្ងួតរាល់សម្ភារៈផ្ទះបាយដែលបានប្រើរួច -ការពារម្ហូបអាហារកុំឲ្យរុយរោម
18	-បន្ទោរបង់តែក្នុងបង្គន់អនាម័យ -លាមកក្មេងតូចៗ ត្រូវយកទៅ ចោលក្នុងបង្គន់ ឬកប់ចោលភ្លាមៗបន្ទាប់ពី បន្ទោរបង់រួច
19	-ត្រូវបំបៅកូនដោយទឹកដោះម្តាយទាំងស្រុងនៅអាយុ៦ខែដំបូង ហើយគប្បី បន្តបំបៅដោះកូនរហូតដល់អាយុ២ឆ្នាំ។
III.ការបញ្ចប់
20	ត្រួតពិនិត្យការយល់ដឹង ឬការចងចាំចំណុចសំខាន់ៗរបស់អ្នកជំងឺ ដោយឲ្យម្តាយរំលឹកអំពី៖ - សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ដែលត្រូវរួសរាន់ទៅជួបគ្រូពេទ្យ - ការចំឡងនិងបង្ការជំងឺ
21	- សង្ខេបចំណុចសំខាន់ៗ ក្នុងការព្យាបាល និងបង្ការជំងឺ -អោយអ្នកជំងឺសួរ ថ្លែងអំណរគុណ។
IV. ការវាយតម្លៃជារួម GLOBAL RATING
22	-និយាយមិនញាប់ពេក ប្រើភាសាសាមញ្ញ និង ពន្យល់តាមលំដាប់ -និយាយដោយមើលទឹកមុខអ្នកជំងឺ(ថាតើគាត់ស្តាប់បានឬទេ)
ពិន្ទុសរុប (NEC)

មាតិកា (Table of Contents)

ផ្នែកជំងឺកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០១-ការសាកសួរប្រវត្តិជំងឺ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

ការណែនាំចំពោះតួសំដែងជាម្ដាយអ្នកជំងឺ

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគៈ

ផ្នែកជំងឺកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០២៖ការពិនិត្យទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគៈ

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៍ទី០៣-ការអង្កេតវិភាគ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើៈ

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៍ទី០៤-ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៏ទី០៥-គម្រោងព្យាបាល៖ជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

ផ្នែករោគកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០៦-ការអប់រំសុខភាព៖ជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ការណែនាំចំពោះបេក្ខជន

កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ៖

តារាងផ្តល់ពិន្ទុ

ការណែនាំចំពោះមេប្រយោគ

មាតិកា
(Table of Contents)

ផ្នែកជំងឺកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០១-
ការសាកសួរប្រវត្តិជំងឺ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ផ្នែកជំងឺកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០២៖
ការពិនិត្យទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៍ទី០៣-
ការអង្កេតវិភាគ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៍ទី០៤-
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ៖ទារិកាដែលមានជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ផ្នែកជំងឺកុមារស្ថានីយ៏ទី០៥-
គម្រោងព្យាបាល៖ជំងឺរាកស្រួចស្រាល

ផ្នែករោគកុមារ ស្ថានីយ៍ទី០៦-ការអប់រំសុខភាព៖
ជំងឺរាកស្រួចស្រាល